Ijzertekort en ferritine tekort een stille probleem.

Een ijzertekort heeft diepe effecten op je lichamelijke en mentale welzijn. Het is cruciaal om de symptomen te herkennen en op tijd actie te ondernemen.

• Energieproductie: Ijzer is essentieel voor het transport van zuurstof in je bloed. Een tekort leidt tot minder zuurstof naar je cellen, wat resulteert in extreme vermoeidheid en een gebrek aan energie, opmerkelijk als je borstvoeding geeft of kraamvrouw bent.

• Cognitieve functie: Hersenen hebben voldoende zuurstof nodig om optimaal te functioneren. Ijzertekort kan leiden tot concentratieproblemen, "brain fog" en verminderde mentale helderheid. Bekend fenomeen onder moeders: niet op je woorden kunnen komen en vergeten wat je wilde doen/vergeten waar alles lag e.d. 

• Immuunsysteem: Een gezond immuunsysteem is afhankelijk van voldoende ijzer. Een tekort maakt je kwetsbaarder voor infecties en ziekten.

Hoe herken je een ijzer- en ferritine tekort?

Ijzertekort, en met name een tekort aan ferritine (de ijzervoorraad in je lichaam), is een veelvoorkomend probleem dat vaak over het hoofd wordt gezien. Het kan leiden tot een breed scala aan klachten, die ten onrechte aan andere oorzaken worden toegeschreven. Dit is een stille strijd die veel mensen voeren, vaak zonder zich bewust te zijn van de onderliggende oorzaak. Vooral vrouwen, zwangere vrouwen en na de bevalling zijn hier extra gevoelig voor.

Heel lang werden vrouwen weggestuurd omdat zij liepen met een hB die 'net goed genoeg' was, waardoor er pas aan de bel werd getrokken wanneer de klachten uit de hand liepen.

Laat dus altijd je ferritine (je voorraad) checken. Als deze onder de 30/40 is, is er duidelijk meer aan de hand. Gelukkig ziet de reguliere zorg dit meer in en zijn er nu nieuwe richtlijnen:

'we moeten stoppen met het normaliseren van klachten bij vrouwen. Iedereen vindt het gemakkelijk om te zeggen dat het normaal is dat vrouwen moe zijn. Maar ik zeg dus, nee, dat is niet normaal. Er is vaak wel wat aan de hand, namelijk ijzergebrek. Iedere dag zie ik vrouwen bij mij op de poli die aan een ijzergebrek lijden, bij wie dit tot dan toe niet is opgemerkt.’

‘Vermoeidheid, moeite met inspannen, maar ook haaruitval, afbrokkelende nagels, mist in het hoofd kunnen allemaal symptomen zijn. Soms lopen mensen al jaren met dit soort klachten rond. Ze zijn uitgebreid onderzocht, maar het meten van het ferritinegehalte - een waarde die iets zegt over de hoeveelheid opgeslagen ijzer in het lichaam – is daarbij overgeslagen, omdat de Hb-waarde boven die 7,5 ligt.’ aldus Internist Hilde Roijen.

• Extreme vermoeidheid en zwakte: Dit is het meest voorkomende symptoom, vaak verward met algemene drukte of stress. Het is een vermoeidheid die niet verdwijnt na rust.

• Bleke huid: Minder hemoglobine (met ijzer) in het bloed kan leiden tot een bleke of grauwe huid, vooral onder de oogleden en in de nagelbedden.

• Kortademigheid en hartkloppingen: Als je lichaam hard moet werken om zuurstof te transporteren, kan dit leiden tot kortademigheid, zelfs bij lichte inspanning, en een snellere hartslag.

• Hoofdpijn en duizeligheid: Een verminderde zuurstoftoevoer naar de hersenen kan hoofdpijn en duizeligheid veroorzaken.

• Broze nagels en haaruitval: Ijzertekort kan de kwaliteit van je nagels en haar beïnvloeden, waardoor ze broos worden of sneller uitvallen.

• Koude handen en voeten: Een slechte bloedcirculatie als gevolg van ijzertekort kan leiden tot chronisch koude ledematen. Zie voor meer tips: Altijd koud? Doe dit aub niet..

• Rusteloze benen syndroom: Een onbedwingbare drang om je benen te bewegen, vaak 's nachts, kan een teken zijn van ijzertekort. Niet alleen magnesium is dan nodig. 

• Gezwollen of pijnlijke tong: Glossitis, een ontsteking van de tong, kan optreden bij ernstig ijzertekort.

Laat bij de huisarts je ferritine waarde meten: 

< 30 - duidelijk ijzertekort (tijdens je zwangerschap kan dit dalen. Geheel normaal, maar toch goed om omhoog te gooien voor je kwaaltjes) 

"Die ondergrens voor Hb ligt wat betreft Hilde dus te laag. Maar waar het volgens haar nog veel meer om gaat is dat iedere persoon zijn eigen normaalwaarde heeft. ‘Ik neem mezelf even als voorbeeld. Als ik in goede gezondheid ben, weet ik dat mijn Hb-waarde ongeveer op 9,8 zit. Dat is mijn setpoint. Stel, ik laat mijn bloed prikken en daar komt een Hb uit van 8,4, dan weet ik dus dat er iets aan de hand is. Ook al zou mijn Hb volgens de richtlijnen ruim voldoende zijn. Vervolgens laat ik mijn ferritine prikken. Is die lager dan 30, dan is er sprake van een ijzertekort.’'

Welke voedingsmiddelen en supplementen helpen?

Een gerichte aanpak van je voeding en eventueel supplementen is cruciaal om een ijzer- en ferritine tekort aan te pakken.

• IJzerrijke voeding: Eet voldoende rood vlees (vooral lever), gevogelte, vis, eieren, peulvruchten (linzen, bonen), donkergroene bladgroenten (spinazie, boerenkool), noten en zaden. Vitamine C helpt bij de opname van ijzer, dus combineer ijzerrijke voeding met bijvoorbeeld citrusvruchten, paprika of broccoli.

• IJzersupplementen: In veel gevallen is voeding alleen niet voldoende om een ernstig tekort aan te vullen. Kies voor een goed opneembaar ijzersupplement. Overleg altijd met een arts of therapeut over de juiste dosering en vorm, om overdosering te voorkomen. Wij adviseren bijvoorbeeld Nano IJzer | The Health Factory | 500 ml & 1L

• Inname van nano ijzer is anders bij tekort en ook voor zwangere* (dit kan je opvragen bij je bestelling)

• Vitamine C: Zoals eerder genoemd, verbetert Vitamine C de opname van non-heemijzer (uit plantaardige bronnen). Neem indien nodig een Vitamine C supplement, we hebben druppels en poeder vorm.

• Foliumzuur (B11) en Vitamine B12: Deze vitamines zijn belangrijk voor de aanmaak van rode bloedcellen. Een tekort kan de ijzerstatus verder verslechteren. Vind je onder andere in groene bladgroenten, lever, en zuivelproducten. Supplementen zoals Femmegetic Mama Care Postpartum Supplementen kunnen hierin ondersteunen. Laat je tekorten eerst checken.

• Koper: Koper is nodig voor de juiste opname en benutting van ijzer. Het zit in noten, zaden, schaal- en schelpdieren en volle granen.

• Bottenbouillon: Rijk aan mineralen, waaronder ijzer, en ondersteunt de darmgezondheid, wat de algehele voedingsopname kan versterken. De kracht van (botten) bouillon soep!

• Vergeet ook omega en vitamine D niet

Wat kan de opname van ijzer belemmeren?

Sommige stoffen kunnen de opname van ijzer verminderen. Het is verstandig om hier rekening mee te houden, vooral als je al een tekort hebt.

• Cafeïne en tannines: Koffie, thee en rode wijn bevatten tannines die de ijzeropname kunnen remmen. Probeer deze dranken niet tegelijk met ijzerrijke maaltijden of supplementen te consumeren.

• Calcium: Calciumsupplementen en zuivelproducten kunnen de ijzeropname verminderen. Neem deze bij voorkeur op een ander tijdstip dan ijzersupplementen.

• Fytaten: Deze stoffen, die voorkomen in volle granen, peulvruchten en zaden, kunnen de ijzeropname belemmeren. Je kunt de effecten verminderen door de producten te weken, ontkiemen of fermenteren.

• Oxalaten: Aanwezig in spinazie, rabarber en snijbiet. Ze kunnen zich binden aan ijzer en de opname verminderen. Kookmethoden zoals stomen kunnen het oxalaatgehalte verlagen.

• Antacida: Maagzuurremmers kunnen de maagzuurproductie verminderen, wat nodig is voor de opname van ijzer.

Nogmaals, alles met mate. Het gaat erom een balans te vinden en je bewust te zijn van wat je eet en drinkt in relatie tot je ijzerstatus.

• Post over welke combi niet goed samen gaan

https://www.instagram.com/p/DVfxV5bDPmB/?img_index=4&igsh=M3p3MHd2MW03MWpx

• Welke vitamines niet samengaan:

https://www.instagram.com/p/DVmGcf5jHhQ/?img_index=1&igsh=MTc4cHlucmxrMjkzNQ==

Gevolgen van onbehandeld ijzer- en ferritine tekort

• Dit is een fijne podcast om te luisteren hierover:

https://www.huisartspodcast.nl/prisma-podcast-maak-kennis-met-je-blinde-vlek-over-ijzergebrek-deel-1-de-uitleg/

• Ook meer bewustzijn:

https://www.isala.nl/nieuws/iedere-dag-zie-ik-patienten-met-ijzergebrek/

"Die ondergrens voor Hb ligt wat betreft Hilde dus te laag. Maar waar het volgens haar nog veel meer om gaat is dat iedere persoon zijn eigen normaalwaarde heeft. ‘Ik neem mezelf even als voorbeeld. Als ik in goede gezondheid ben, weet ik dat mijn Hb-waarde ongeveer op 9,8 zit. Dat is mijn setpoint. Stel, ik laat mijn bloed prikken en daar komt een Hb uit van 8,4, dan weet ik dus dat er iets aan de hand is. Ook al zou mijn Hb volgens de richtlijnen ruim voldoende zijn. Vervolgens laat ik mijn ferritine prikken. Is die lager dan 30, dan is er sprake van een ijzertekort.’'

• Meer tips in de zwangerschap e-book van Iris:

https://irisdegoede.nl/products/zwanger?srsltid=AfmBOooBOO61UiLIqmokSZTiFxc1be7GlOiv3CNGNb-tONignCWkFnvB

• Zelf testen:

https://mijnlabtest.nl/ferritine-test.html?aw_affiliate=eyJjYW1wYWlnbl9pZCI6IjU1IiwidHJhZmZpY19zb3VyY2UiOiJpbnN0YWdyYW0iLCJhY2NvdW50X2lkIjo0M30&fbclid=PAb21jcARsIBhleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZA81NjcwNjczNDMzNTI0MjcAAaf6hnPTVuFqM3ZSbnJV3v5cbRXNbCD16WwS3D81TgsWuwKXqC7i7hZgV3tsYA_aem_hb5yg3iOIDmz0sST5UGhMw